Warzywa - Zdrowa Żywność - Jedz Zdrowo

Brukselka

Nazwa tego warzywa wzięła się od miejsca, gdzie pierwotnie była uprawiana (okolice Brukseli). Brukselki występują w pękach po 20-40 sztuk na łodygach osiągających od 60 do 90 centymetrów wysokości. Zazwyczaj mają kolor szarozielony, ale zdarzają się odmiany o barwie czerwonej. Dobrze ugotowane charakteryzują się delikatnie słodkim i żywym smakiem.

Związki zawarte w brukselce stymulują wydzielanie enzymów, które neutralizują substancje rakotwórcze. Wysoka zawartość witaminy C wzmacnia funkcje odpornościowe i warunkuje produkcję niezbędnego składnika skóry – kolagenu, a także znacząco zmniejsza ryzyko chorób serca i wylewu. Brukselka jest także bogatym źródłem witamin z grupy B, które są m.in. odpowiedzialne za prawidłowy podział komórek. Błonnik znajdujący się w tym warzywie daje poczucie sytości i pielęgnuje komórki wyścielające okrężnicę zapobiegając ich rakowaceniu.

Burak

To warzywo znane jest już prawdopodobnie od czasów prehistorycznych, choć – co ciekawe – zanim Rzymianie okryli odżywcze właściwości korzenia, spożywano jego liście. Konsystencja surowych buraków jest chrupiąca, natomiast po ugotowaniu staje się delikatna i maślana. Barwnik nadający im ciemnopuprorową barwę w znaczący sposób przeciwdziała nowotworom, zwłaszcza zaś rakowi okrężnicy. Ostatnie badania wykazały również, że buraki mogą mieć znaczący wpływ na obniżenie poziomu szkodliwego cholesterolu i trójglicerydów we krwi, przez co zmniejszają ryzyko wystąpienia miażdżycy. Warzywa te są cennym źródłem witamin (C, A i z grupy B) i minerałów, w szczególności potasu, wapnia i żelaza.

Czosnek

Mimo że historie o odstraszających wampiry właściwościach czosnku mogą być przesadzone, warzywo to chroni nas przed wieloma innymi – może nieco mniej poważnymi, ale na pewno bardziej realnymi – zagrożeniami. Ta roślina o o niezwykle bogatym, słodkawym aromacie i ostrym smaku hodowana jest już od 5 tysięcy lat i od tysiącleci pomaga ludziom w zwalczaniu chorób. Zawarte w nim substancje mają silne działanie bakteriobójcze i skuteczne są niekiedy nawet przeciwko szczepom odpornym na antybiotyki.

Na tym jednak dobroczynne właściwości czosnku się nie kończą. Jest on doskonałym źródłem witamin (szczególnie B6 i C) oraz minerałów: manganu i chroniącego przed nowotworami selenu. Liczne badania wykazały, że regularne spożywanie czosnku obniża ciśnienie krwi i powoduje spadek poziomu szkodliwego cholesterolu, a tym samym zmniejsza ryzyko zawału czy wylewu.

Kapusta

To blisko spokrewnione z kalafiorem, brokułami czy brukselką warzywo znane jest w Europie od około sześćsetnego roku przed naszą erą i występuje obecnie w trzech głównych odmianach – są to kapusta zielona, czerwona i włoska. O leczniczych właściwościach tej rośliny mówili już starożytni Grecy i Rzymianie, a współczesne badania pokazują, że w ich twierdzeniach kryło się dużo racji.

Kapusta jest bogatym źródłem – warunkujących prawidłowe widzenie i chroniących przed jaskrą – witaminy A oraz β-karotenu. Ponadto znajdują się w niej duże ilości kwasu foliowego, który uczestniczy w procesach wzrostu i podziału komórek. Regularne jedzenie kapusty zmniejsza ryzyko wystąpienia raka okrężnicy i piersi, udowodniono także jej znaczący wpływ na leczenie wrzodów żołądka.

Marchew

Ta spokrewniona z selerem, fenkułem czy pietruszką roślina na terenach środkowej Azji i Europy uprawiana była już tysiące lat temu. Jednak prawdziwie popularna na Starym Kontynencie stała się dopiero w renesansie – wtedy bowiem pojawiły się odmiany o mniej włóknistej konsystencji. Marchewka jest najbogatszym warzywnym źródłem prowitaminy A, której obecność w diecie sprzyja właściwemu widzeniu, jak również zapobiega jaskrze i katarakcie. Co więcej, warzywo to jest niezwykle bogate w przeciwutleniacze (m.in. witaminę E), dzięki czemu uwzględnienie go w jadłospisie zmniejsza ryzyko wystąpienia nowotworów.

Papryka

Papryka – występująca obecnie w setkach odmian – pochodzi z Ameryki Południowej, gdzie znana była już 5000 lat temu. Za sprawą Hiszpanów i Portugalczyków dotarła do Europy, a w dalszej kolejności, dzięki wyjątkowej łatwości przystosowania do odmiennych warunków klimatycznych, także na inne kontynenty.
Zawarta w papryce witamina C chroni przed szkodliwym wpływem wolnych rodników, dzięki czemu zmniejsza ryzyko wystąpienia wielu typów raka. Witaminy z grupy B obniżają poziom aminokwasu homocysteiny, który w nadmiarze może prowadzić do uszkodzenia naczyń krwionośnych, a w konsekwencji nawet zawału czy udaru. Do swojego menu słodką paprykę powinni włączyć zwłaszcza palacze, gdyż zawiera ona witaminę A, a poziom tego składnika znacznie się zmniejsza pod wpływem jednej z substancji zawartych w dymie tytoniowym.

Pomidor

Pomidory pochodzą z terenów Ameryki Środkowej i Południowej i do celów kulinarnych były używane najprawdopodobniej już przez Majów. Do Europy dotarły za sprawą hiszpańskich konkwistadorów, długo jednak utrzymywał się przesąd, że są to rośliny trujące, ich odżywcze właściwości w pełni więc doceniono stosunkowo niedawno.

Pomidory bardzo skutecznie przeciwdziałają rozwojowi nowotworów, a to za sprawą silnego przeciwutleniacza – likopenu. Co ciekawe, związek ten w łatwiej przyswajalnej formie występuje w pomidorowych przetworach niż w świeżych owocach. Likopen i inne karotenoidy znacząco zmniejszają ryzyko wystąpienia raka prostaty, trzustki, okrężnicy i odbytnicy. Do innych wydajnych przeciwutleniaczy obficie występujących w pomidorach należą witaminy A i C.

Regularne spożywanie pomidorów – dzięki zawartej w nich niacynie – pomaga obniżyć poziom szkodliwego cholesterolu. Witamina B6 chroni przed zawałem i wylewem, witamina K warunkuje prawidłowy rozwój kości, natomiast potas wpływa na utrzymanie prawidłowego ciśnienia krwi. Pomidory, zwłaszcza zaś sok z pomidorów, mają także wpływ na zmniejszenie krzepliwości krwi, co przeciwdziała wielu chorobom układu krążenia.

Seler

To warzywo o chrupiących, delikatnych łodygach znane było w basenie Morza Śródziemnego już od czasów starożytnych i pierwotnie używano go wyłącznie jako leku. Dopiero w średniowieczu doceniono również jego kulinarne zastosowanie. Seler jest doskonałym źródłem witaminy C, która wzmacnia układ odpornościowy, zmniejsza poziom cholesterolu we krwi i redukuje ryzyko chorób sercowych. Dodatkowo warzywo to zawiera substancje, które obniżają ciśnienie krwi i wykazują – cenne przy wielu schorzeniach – działanie moczopędne.